Esterler

Karboksilik asitlerdeki \(-OH\) grubu yerine \(-OR\) gubunun geçmesiyle oluşan bileşiklerdir.

Esterler \(R-COOR\) veya genel gösterimiyle ifade edilirler.

R grupları birbirinin aynısı veya birbirinden farklı olabilir.
Genel formülleri \(C_nH_{2n}O_2\) dir. n=2,3,4 gibi tam sayılardır. (Radikal kısma karbon bağlanır)

Esterlerin IUPAC Sistemine Göre Adlandırılması

Esteri oluşturan O'ya bağlı alkil grubunun adı yazılır.

Ardından esterin türediği karboksilik asidin adının sonundaki -oik asit eki yerine -oat eki getirilerek bu ada eklenir.

Özel adlandırmada önce esteri oluşturan karboksilik asidin adı, ardından buradaki oksijene bağlı alkilin adı getirilir. En sonunda "esteri" yazılır.

Esterlerin Fiziksel Özellikleri

Polar bileşiklerdir.
Kendi molekülleri arasında hidrojen bağı bulunmaz. Kaynama noktaları, aynı karbon sayılı karboksilik asitlerden düşüktür.
Esterler su ile hidrojen bağı oluşturabildiklerinden suda çözünürler. Karbon sayıları arttıkça sudaki çözünürlükleri azalır, kaynama noktaları yükselir.

Esterlerin Eldeleri

Esterler alkol ve karboksilik asitlerin kondenzasyon tepkimesinden elde edilir.

Bu tepkime ester eldesine ait özel bir tepkime olduğu için esterleşme tepkimesi olarak adlandırılır.

Esterleşme tepkimeleri denge (tersinir) tepkimesidir.

Bu tepkimede karboksilik asit \(-OH\) grubu, alkol ise \(-H\) atomu vererek su molekülünü oluşturur.
Yani tepkimede karboksilik asit özelliği \((H^+ iyonu verme)\) gözlenmez.
Bu nedenle nötralleşme tepkimeleriyle karıştırılmamalıdır.

Esterlerin Kimyasal Tepkimeleri

Yanma Tepkimeleri

Esterlerin yanma ürünleri \(CO_2\) ve \(H_2O\) dur.

\[\ce{CnH2nO2 + \frac{3n-2}{2}O2 -> nCO2 + nH2O + Heeat} \]

Hidroliz Tepkimeleri

Esterleşme tepkimeleri tersinir tepkimelerdir. Yani bir yönde asit ve alkol ester oluştururken diğer yönde ester ve su, asit ve alkole dönüşür.

Esterlerin suyla tepkime verip karboksilik asit ve alkole dönüşmesi hidroliz tepkimesidir.

Önemli Esterler

Esterler, sabunlar, bal mumları, sentetik dokuma lifleri, kozmetik ürünler, parfümler, ilaçlar, boya ve plastikler için çözücüler, yapay dıa tatlandırıcıları, plastikler gibi birçok maddede kullanılır.

Meyvelerin kokuları yapılarındaki esterlerden kaynaklanır.

Lanolin

Merhem kıvamında, açık sarı renktedir. Hafif kokuludur. Koyun yününden elde edilir. Koyun yünü, basit yıkama ile madeni tuzlardan temizlenir. Sonra sabunlu suyla yıkanır. Bu karışımda lanolin emülasyon şeklindedir ve çok küçük tanecikler halinde karışmdan ayrılır.

Merhem yapımında, kozmetikte (el ve traş kremleri, tüy dökücü kremler) kullanılır. Işıksız ortamda kapalı şekilde saklanmalıdır.

Bal Mumu

Temel bileşenleri alkol ve yağ asitleridir. Balın peteklerden alınmasından sonra peteklerin eritilmesiyle elde edilir. 65 selsiyus derecede sıvı hale gelen bal mumunun kendisine has bir kokusu ve tadı vardır.

Cilt nemlendiriclerinde temizleyici olarka kullanılmaktadır. A vitamini açısından zengindir.

Balsam

Bazı tropikal ağaçlardan ve çam çeşitlerinden elde edilir. Özellikle parfüm sanayisinde ayrıca tıpta öksürük kesmede ve boğaz ağrısı tedavisinde kullanılır.

Esterler, genellikle çözücü ve seyreltici olarak kullanılır. Özellikle etil asetat; parfüm ve şekerlemelerde yaygın olarak kullanılır.

Karboksilik Asit - Ester İzomerliği

Aynı karbon sayılı esterlerle monokarboksilik asitler fonksiyonel grup izomeridir.

Questions

Eter ile ester arasındaki farka çalış.
Genel olarak tüm adlandırmalara çalışmalıyım.

COOH grubu sayısı arttıkça kaynama noktası artacaktır çünkü moleküller arasında hidrojen bağları oluşur.

Yükseltgenme ve indirgenmelere çalışmam lazım.

Asetat? Özel adlandırmalara çalışmalıyım. 2 karbonlu olan asetik asitten oluşan estere asetat deniyor.

Aldehit ise tollens çözeltisine etki eder. Değilse ve keton ise etmez. Kesin değildir.